Kazimiera Krakowiak - FONOGESTY - informacja w pigułce.

Co to są fonogesty?
Fonogesty są to specjalne ruchy jednej ręki (prawej lub lewej), które towarzyszą głośnemu i wyraźnemu mówieniu.

W jakim celu opracowano fonogesty?
Fonogesty opracowano po to, aby osoby niesłyszące i słyszące mogły ze sobą swobodnie rozmawiać.

Do czego służą fonogesty?
1. Fonogesty są narzędziem, które pomaga osobie słyszącej mówić tak wyraźnie, aby osoba niesłysząca mogła dokładnie zobaczyć wymawiane słowa.
2. Osoba słysząca, która mówi z fonogestami do niesłyszącego dziecka, sprawia, że dziecko może poznać słowa i nauczyć się języka.

Jak to się dzieje?
1. Dyskretne ruchy ręki i zmiany układów palców towarzyszą ruchom i zmianom układów narządów mowy.
2. Ruchy i układy ręki są ściśle połączone i zsynchronizowane z ruchami i układami narządów mowy.
3. Ruchy i układy ręki uzupełniają to, co można zobaczyć na twarzy i pozwalają odróżnić wymawiane głoski.

Jaka jest zasada działania fonogestów?
Podobnemu na ustach towarzyszy inne na dłoni.

Jak przebiega mówienie z fonogestami?
1. Samogłoskom towarzyszą ruchy dłoni w kierunku określonego punktu w pobliżu twarzy (lokacji).
2. Spółgłoskom towarzyszą umowne układy palców.
3. W czasie wymawiania sylaby dłoń przyjmuje układ właściwy dla spółgłoski i wykonuje ruch właściwy dla samogłoski.
4. Wystarczy 5 lokacji i 8 układów palców, aby można było odróżnić wszystkie głoski polskie we wszystkich sylabach.

SYSTEM FONOGESTÓW
UKŁAD PALCÓW DLA KAŻDEJ SAMOGŁOSKI,
PO KTÓREJ NIE MA SPÓŁGŁOSKI

SYSTEM FONOGESTÓW
LOKACJE DŁONI DLA SAMOGŁOSEK

1. Lokacja pierwsza - policzek
    i - igła, miś, pani
    u - ulica, ósmy, bułka, góra, tu
2. Lokacja druga - usta
    e - Ewa, mleko, nie
    o - Ola, kot, oko
3. Lokacja trzecia - broda
    ę - gęś, idę, *zęby, *mięta, *męka
    ą - wąsy, idą, *dąb, *kąt, *łąka
4. Lokacja czwarta - szyja
    a - Ala, mama,
    y - mysz, dobry
5. Lokacja piąta - obok twarzy
W tej lokacji zatrzymujemy dłoń w czasie wymawiania każdej spółgłoski, po której nie ma samogłoski.

Jakie korzyści dają fonogesty dziecku z uszkodzeniem słuchu?
1. Fonogesty sprawiają, że strumień mowy odbierany przez dziecko jest kompletny, pełny.
2. Dziecko patrząc uważnie na usta i rękę osoby mówiącej może odróżnić i dzięki temu rozpoznać wymawiane głoski.
3. Dziecko uczy się trafnie i szybko rozpoznawać głoski mimo, że słyszy je jako bardzo zniekształcone lub zupełnie ich nie słyszy.
5. Trafne i szybkie rozpoznawanie głosek pozwala dziecku poznać fonemową budowę sylab.
4. Zmysłowy dostęp do fonemowej budowy sylab pozwala odróżniać i rozpoznawać słowa.
5. Dokładne rozpoznawanie słów pozwala przypisywać im znaczenia.
6. Dzięki dokładnemu rozpoznawaniu słów i rozumieniu ich znaczeń dziecko może trwale je zapamiętywać.
7. Posiadając dokładne wyobrażenia słów dziecko uczy się uważnie słuchać.
8. Dokładne spostrzeganie i zapamiętywanie słów pozwala odróżniać i trwale zapamiętywać wszystkie ich formy.
9. Dzięki dokładnemu spostrzeganiu i zapamiętywaniu słów dziecko uczy się wszystkich części mowy.
10. Dzięki dokładnemu spostrzeganiu i zapamiętywaniu form fleksyjnych słów dziecko uczy się zasad ich łączenia w zadnia.
11. Odkrywając zasady łączenia słów w zdania dziecko uczy się gramatyki języka narodowego.
12. Poznając i zapamiętując słowa oraz reguły gramatyczne dziecko przyswaja sobie język narodowy.
13. Dzięki fonogestom język narodowy staje się językiem wewnętrznym dziecka niesłyszącego.
14. Posiadając precyzyjne wyobrażenia słów dziecko chętnie uczy się samodzielnie mówić.
15. Mówiąc samodzielnie z fonogestami dziecko osiąga zdolność zmysłowej samokontroli czynności mówienia.
16. Dzięki dobrej samokontroli dziecko może stopniowo uczyć się mówić prawidłowo (zgodnie z prawidłami wymowy).
17. Mówiąc z fonogestami dziecko może rozmawiać z osobami słyszącymi, które znają fonogesty.
18. Osoby słyszące, które znają fonogesty, rozumieją wypowiedzi dziecka nawet wówczas, gdy mówi ono nieprawidłowo (wadliwie).
19. Osoby słyszące, które dobrze rozumieją intencje dziecka, mogą udzielać mu dobrych informacji zwrotnych i wskazówek, żeby mogło mówić coraz lepiej.
20. Dzięki ustawicznym rozmowom z osobami słyszącymi dziecko uczy się mówić coraz lepiej.
21. Dzięki informacjom zwrotnym ze strony osób słyszących dziecko stopniowo uczy się mówić poprawnie pod względem gramatycznym.
22. Po pewnym czasie dziecko może mówić tak poprawnie i wyraźnie, że rozumieją je także osoby słyszące, które nie znają fonogestów.
23. Precyzyjne wyobrażenia słów pozwalają dziecku z łatwością uczyć się czytać i pisać.
24. Dzieci niesłyszące, które korzystają z fonogestów, uczą się czytać i pisać tak samo jak dzieci słyszące.

Kto może korzystać z fonogestów?
1. Z fonogestów mogą korzystać wszystkie dzieci z poważnymi uszkodzeniami słuchu.
2. Największe korzyści odnoszą dzieci z uszkodzeniami znacznymi i głębokimi.
3. Z fonogestów mogą korzystać także dorosłe osoby z uszkodzeniami słuchu.

Metoda fonogestów jest wzorowana na metodzie Cued Speech (CS), opracowanej przez Roberta Orina Cornetta, znanej na świecie także pod nazwą Langage Parlé Completé; przystosowanej do 60 języków; używanej w wielu krajach.